Te zien en te doen geweest
In 2025 stond Paleis Het Loo in het teken van kijken, meedoen en ontmoeten. Van tijdelijke tentoonstellingen als Tegenspel en Dresscodes tot seizoensprogrammering als Zomerpaleis en Winterpaleis Het Loo. Het hele jaar door was er van alles te zien en te beleven in het paleis en de tuin.
Vaste presentatie
De Oranjes
De vaste presentatie De Oranjes gaat over de Oranje-dynastie: over prinsen en prinsessen, rebellenleiders en stadhouders, koningen en koninginnen. Over hoe ze leefden, woonden en werkten en welke hoogte- en dieptepunten ze meemaakten. De presentatie laat zien wat de dynastie betekent voor Nederland en Europa en welke gevoelens ze bij het publiek oproepen.
Een vaste plek voor de koloniale kast
In 1872 kocht koning Willem III twee koloniale kasten, tien jaar na afschaffing van de slavernij. Een van de kasten kreeg in 2025 een vaste plek in de presentatie De Oranjes. Het andere exemplaar verhuist naar het Suriname Museum in Amsterdam.
Hiermee maakt Paleis Het Loo ruimte voor de complexiteit van het koloniale verleden en heden. De kast nodigt bezoekers uit tot een kritische dialoog, zodat begrip ontstaat voor deze gelaagde geschiedenis.
Dresscodes (9 oktober 2025 - 8 maart 2026)
Dresscodes was de grote publiekstrekker van het najaar. De tentoonstelling, ontwikkeld in samenwerking met Kunstmuseum Den Haag, gaf een inkijkje in mode aan het hof, koninklijke kledingregels en de invloed daarvan op kledingstijlen van wereldberoemde stijliconen. Via meer dan 200 kledingstukken en thema’s als ceremonieel, gala, rouw en buitenleven, zagen bezoekers hoe dresscodes zich ontwikkelden en in hedendaagse mode blijven doorwerken. Van koningin Emma’s hofsleep en Wilhelmina’s trouwjurk, tot outfits van stijliconen als Taylor Swift, Lady Gaga en prinses Diana, en haute couture van Chanel, Gucci en Nederlandse ontwerpers. Zo werd zichtbaar hoe kleding door de eeuwen heen identiteit, status en sociale codes verbeeldt.
Daarnaast bood Dresscodes ruimte aan verschillende perspectieven op mode en identiteit. Mensen uit verschillende gemeenschappen lieten zien hoe ze zichzelf uitdrukken via kleding. Hierdoor ontstond een rijk en inclusief beeld van dresscodes door alle lagen van de maatschappij. Zo liet de tentoonstelling zien dat dresscodes ook ruimte bieden voor eigen interpretatie en maatschappelijke verandering.
Een uitgebreid activiteitenprogramma stimuleerde verdieping en ontmoeting. Bezoekers konden deelnemen aan rondleidingen en workshops, voor gezinnen was er een kinderspeurtocht. In een digitale passpiegel konden bezoekers zich in historische kostuums hijsen. Populair waren de ontwerpactiviteit waar bezoekers hun eigen kledingstuk ontwierpen en de fotoplek waar mensen een eigen stijlstatement konden maken. Ook de lezingen met senior conservator Paul Rem brachten volop fans van mode, geschiedenis en het koningshuis naar Paleis Het Loo.
“Dresscodes zijn van alle tijden! Vroeger werden ze bepaald door het hof en nu zien we dat de celebs en influencers de toon zetten. Maar niet zonder een koninklijk tintje!”
- Paul Rem, senior conservator
In-focus
De In-focustentoonstellingen belichten een voorwerp of serie objecten uit de collectie vanuit verschillende perspectieven. In 2025 liepen twee In-focustentoonstellingen door die in 2024 waren gestart: Queens by Andy Warhol en Uitgelicht: koloniale kast.
Queens by Andy Warhol
(12 oktober 2024 - 16 maart 2025)
Op 10 oktober opende de In-focustentoonstelling Queens by Andy Warhol in aanwezigheid van prinses Beatrix. Andy Warhol maakte in 1985 zestien zeefdrukken van vier regerende koninginnen: Beatrix (Nederland), Elizabeth II (Verenigd Koninkrijk), Margrethe II (Denemarken) en Ntombi Tfwala (Swaziland, het huidige Koninkrijk Eswatini). Paleis Het Loo kocht in 1986 een complete ‘royal edition’ en is het enige Europese museum met de volledige serie. Door het kwetsbare materiaal is de reeks zelden te zien. Bezoekers vonden het indrukwekkend om de vier koninginnen samen te ervaren. Programmaonderdelen draaiden om verbinding, participatie, creativiteit en verdieping.
Uitgelicht: koloniale kast
(17 oktober 2024 - 16 maart 2025)
In deze tentoonstelling stond een kast centraal die koning Willem III in 1872 aanschafte. Een opvallend object, met een pijnlijke link met kolonialisme en slavernij. Experts gaven uitleg en gingen in op vragen als: waarom werd dit ooit normaal gevonden, en hoe kijken we er nu naar? Bezoekers konden hierover meedenken en reageren. Dat maakte veel los. In drie weken kwamen er ruim duizend reacties binnen. Een wisselende selectie daarvan was zichtbaar in de zaal. De rondleiding Kolonialisme, de Oranjes en Paleis Het Loo zorgde voor verdere verdieping. Karwan Fatah Black, specialist in vroegmoderne globalisering en de Atlantische slavenhandel, gaf een lezing over het thema.
Tentoonstellingen
Tegenspel (18 april - 31 augustus)
Tegenspel vertelde het verhaal van drie Nederlandse koninginnen Wilhelmina, Juliana en Beatrix, die elkaar in 123 jaar opvolgden op de troon. De tentoonstelling liet zien hoe verschillend ze die rol invulden in een door mannen gedomineerde wereld, en welke invloed pers en publiek hadden op hun publieke imago. Aan de hand van zeven sleutelmomenten verweefde Tegenspel hun persoonlijke geschiedenissen met thema’s als macht, beeldvorming en vrouwelijk leiderschap. Van Wilhelmina’s troonsbestijging in 1898, toen vrouwen nog geen stemrecht hadden, via de periode waarin Juliana volwassen werd en de troon besteeg na de Tweede Wereldoorlog, tot Beatrix’ modernisering van de monarchie.
Interactieve onderdelen nodigden bezoekers uit om na te denken over vragen als: hoe kijk je nu naar vrouwelijk leiderschap? Hoe ontstaat een imago en wie bepaalt dat? Dit populaire onderdeel leverde mooie, persoonlijke verhalen op. Ook werden bezoekers uitgedaagd om na te denken over het effect van onlinekritiek op je uiterlijk. Paleis Het Loo organiseerde een vierdelige lezingenreeks met sprekers uit de tentoonstelling en eigen experts. Royaltyverslaggever en modejournalist Josine Droogendijk belichtte de modekeuzes van de Oranjes en hun invloed op publieke beeldvorming. Devika Partiman van Stem op een Vrouw ging in op de strijd voor politieke gelijkheid en representatie. Conservatoren Marit Berends en Niels Coppes sloten de reeks af met lezingen over de rol van de Oranjes en de betekenis van fotografie binnen politieke en maatschappelijke emancipatie.
Seizoensprogrammering
Het Loo ontmoet (2025)
Het Loo ontmoet is een online videolezingenreeks die verleden en heden verbindt. In elke aflevering gaat Paleis Het Loo in gesprek met externe experts over hun eigen onderzoek, invalshoek of uitgangspunt. In 2025 stond de reeks in het teken van 80 jaar vrijheid. Want juist in tijden waarin de dreiging van oorlog weer terug is, is het belangrijk om die vrijheid te vieren. Afleveringen gingen over bescherming van cultureel erfgoed in oorlogstijd, vrouwengeschiedenis en verzet en beeldvorming van prins Bernhard in de Tweede Wereldoorlog.
Artist Talk Heringa & Van Kalsbeek
Op 8 februari organiseerde Paleis Het Loo een Artist Talk over de ‘waaibeelden’ in de Grand Foyer, als onderdeel van de tentoonstelling Truth or Dare. Na een introductie gingen de kunstenaars in gesprek met de ruim 70 deelnemers over kunst, verbinding en verwondering.
Zomerpaleis
Het zomerprogramma 2025 bood volop activiteiten voor gezinnen, kinderen en muziekliefhebbers. In een festivalachtige sfeer genoten bezoekers van terugkerende hoogtepunten als de Prinsen- & Prinsessendagen (22 juli-21 augustus) en de zomerconcerten in de weekenden van 21 juli t/m 17 augustus. Bezoekers deden actief mee: van de paardjesrace en de VroemVroem-racebaan tot knutselen, boogschieten en workshops in de studiotent. Publieksfavorieten als de poppenkast, Theater Stof, de spellenkraam en fotoplekken keerden terug. Daarnaast was er ruimte voor nieuwe activiteiten, zoals een dansfeest in samenwerking met Koldenhof Producties en een insectenzoekspel.
Herfstvakantie
Een verbindend familieprogramma dat aansluit op de tentoonstelling Dresscodes – dat was dit jaar de focus van het herfstprogramma Heerlijke Herfst. Centraal stond het verhaal van de eekhoorns, het symbool voor de herfst: de knaagdieren waren alles kwijt voor het herfstbal. Aan de hand van dit verhaal ontdekten families de tuinen en twee binnenruimtes. De focus lag hierbij op samen doen, in plaats van op losse kinderactiviteiten. Van voorlezen, dansen en een eigen T-shirt of jurk ontwerpen tot een schatkistenspel, beweegroute en paardjesrace.
Winterpaleis Het Loo
Van 10 december 2025 tot 4 januari 2026 ontdekten bezoekers in Winterpaleis Het Loo hoe de Oranjes vroeger in winterse sferen dineerden en feestvierden. Gedekte tafels, feestelijke verlichting, historische serviezen en indrukwekkende zilveren tafelstukken bepaalden het beeld in het paleis. Het Winterpaleis had als thema Conversation pieces, of gespreksstarters: tafelstukken en serviezen die het gesprek op gang brengen. Dit thema sloot aan bij de tentoonstelling Dresscodes, met mode en traditie als verbindende elementen. De historische serviezen en zilveren tafelstukken lieten zien hoe deze elementen rond de tafel samenkomen. Families konden hun hart ophalen met vertrouwde en nieuwe activiteiten, waaronder het familiespel Sprintbaan, nieuwe fotoplekken in het paleis en de winterspeurtocht Sneeuwvlokkenspel.
Nationale kerstboom
Op 10 december werd op het voorplein van Paleis Het Loo de Nationale kerstboom symbolisch aangezet. Het aanzetten van de Nationale kerstboom is een jonge traditie op Paleis Het Loo. Het ontsteken hiervan is een indrukwekkende ervaring en gaat verder dan enkel het aanzetten van de lampjes. Muziek, verhalen en dankbaarheid markeren het moment. Bezoekers werden ontvangen met warme chocolademelk, glühwein en oliebollen. Daarna stonden zij met Paleis Het Loo en gemeente Apeldoorn stil bij een tijd van verbinden en zorgen voor en om elkaar. Naast persoonlijke verhalen van verschillende mantelzorgers en vrijwilligers, bestond het programma uit optredens van onder andere Charly Luske, Emmaly Brown en het kinderkoor van Joji School of Arts.
Onderwijs
In 2025 zette Paleis Het Loo sterker in op het bereiken van jongeren onder de 35 jaar via samenwerking met mbo-, hbo- en kunstopleidingen die aansluiten bij tentoonstellingen en maatschappelijke thema’s. Die samenwerking werkte twee kanten op: studenten brachten frisse invalshoeken mee en Paleis Het Loo bood een rijke leeromgeving waar studenten kennismaken met maatschappelijke thema’s, erfgoed en identiteit.
Veel studenten maakten dit jaar voor het eerst kennis met Paleis Het Loo. Deze eerste bezoeken leidden tot vervolgbezoeken of deelname aan een vervolgprogramma. Zo werd Paleis Het Loo zichtbaarder binnen het onderwijs en ontstonden duurzame relaties met opleidingen die eerder niet met Paleis Het Loo samenwerkten.
Het onderwijsbezoek aan Paleis Het Loo groeide. In 2025 ontving Paleis Het Loo 7.942 leerlingen, van groep 1 tot en met universitaire opleidingen. Dit is een stijging van 22,3% ten opzichte van 2024. Vanaf 1 januari 2025 kunnen schoolgroepen doordeweeks al vóór reguliere openingstijden terecht. Hierdoor kunnen meer scholen Paleis Het Loo bezoeken.
Onderwijsaanbod doorontwikkeld
Een deel van het onderwijsaanbod voor het primair onderwijs is verder doorontwikkeld. Op basis van praktijkervaring zijn programma’s nog beter afgestemd op verschillende doelgroepen en sluiten ze beter aan op de visie van Paleis Het Loo. In 2026 wordt ook een ander deel van het aanbod op deze manier doorontwikkeld. Daarbij staan nieuwsgierigheid, plezier, ervaring en beleving centraal, met ruimte voor meerdere perspectieven.
Voor mbo-studenten is een programma ontwikkeld dat aansluit bij het verplichte vak Burgerschap en de nieuwe kwalificatie-eisen. Hierdoor bereikt Paleis Het Loo een nog bredere groep mbo-studenten. Het programma ontstond binnen het leernetwerk MBO – 80 jaar vrijheid, geïnitieerd door Erfgoed Gelderland.
Ook bij de tentoonstelling Dresscodes werd een onderwijsprogramma ontwikkeld voor primair, voortgezet en middelbaar beroepsonderwijs.
Leerlingen en studenten onderzochten hoe kleding samenhangt met geschiedenis, identiteit en sociale structuren. Het programma stimuleerde kritisch denken, creativiteit en samenwerking, met aandacht voor diversiteit en inclusie.
Samenwerking met mbo en hbo
Bij de tentoonstelling Dresscodes werkte Paleis Het Loo samen met mbo-modeopleidingen van ROC Twente en Aventus. Studenten bezochten de tentoonstellingen, maakten kennis met vakmanschap en volgden een museumles.
Tijdens Heerlijke Herfst deden masterstudenten van ArtEZ University of the Arts onderzoek naar eten en de relatie tussen verbinding en polarisatie. Ze gingen met bezoekers in gesprek over eten, tradities en identiteit. Per weekend deden hier dertig tot veertig bezoekers aan mee.
Met Hogeschool Saxion werd in februari 2025 de pilot Hack het Loo uitgevoerd. Studenten bekeken Paleis Het Loo met frisse blik en nieuwe methodes. Beide partijen waren enthousiast over de samenwerking en een tweede editie staat gepland voor februari 2026.
.jpg)